Özel Dosyalar : Bilinmeyenle Savaş...

11 Eylül 2001 tarihinde New York ve Washington'a kaçırılan ticari uçaklarla yapılan intihar dalışlarının üzerinden bir ay geçti bile. Amerikalılar bir yandan kayıplarının hesaplarını yaparken, bir yandan da artık başlayan saldırıların sonuçları üzerine tahminler yürütüyorlar.

Harekat öncesinde yapılan Bin Ladin ve adamlarının Afganistan'dan çıkartılması yönündeki diplomatik girişimlerin etkisiz kalmasının ardından başlayan ve Amerikan ve İngiliz kuvvetlerinin başını çektiği girişim 7 Ekim'den itibaren operasyonlara başladı.

Binlerce Afgan mültecinin ise çatışmalardan kaçmak için Pakistan, Özbekistan, Çin ve Tacikistan sınırlarına yığılmaya başlandığı bildirilirken, ABD'nin, Taliban'a karşı yürütülen mücadelede Afganistan'ın kuzeyindeki Taliban muhalifi güçlere verdiği desteğin Pakistan'ı rahatsız ettiği ve Hindistan istihbarat servisinin (RAW) Kuzey İttifakı ile yakın işbirliği içinde olduğunu düşünerek, bu yöndeki endişelerini ABD'ye iletiyor.

Bu arada Rusya'nın 9 Mart 2001 tarihinde BM Güvenlik Konseyi'ne sunduğu rapora göre, Suudi terörist Usame Bin Ladin'in Afganistan'da 55'i aşkın kampı ya da bürosu ve Arap, Pakistanlı, Çeçen ve Filipinli olmak üzere 13 binden fazla militanı ve Taliban yönetimine danışmanlık yapan Pakistanlı asker ve diplomatların yanı sıra 3 bin 500 aşırı dinci Pakistanlı yaşıyor. Bin Ladin'in kamplarının çoğunun, başkent Kabil, ülkenin güneyindeki Kandahar ile kuzeyindeki Celalabad ve Mezarı Şerif çevresinde ya da içinde bulunduğu ve çoğunun, Afgan Ordusu'na ait dağlık bölgelerdeki mağaralar ve çiftliklerde bulunan eski askeri üslerde kurulduğu kaydediliyor.

Afganistan'da durumun kolayca bir sonuç alınmasına olanak vermediği, terörle mücadelenin yıllar süreceği ve kışın da yaklaştığını ifade eden Pentagon kaynakları, buna karşılık hava operasyonunun oldukça başarılı geçtiği, insani yardım amacıyla bölgeye gıda malzemelerinin de atıldığını kaydediyorlar. Havadan yapılan operasyonda B-1, ve B-52 bombardıman uçaklarının yanı sıra Hint Okyanusundaki denizaltılardan ve savaş gemilerinden fırlatılan Cruise ve Tomahawk füzelerinin de kullanıldığı ifade ediliyor. Özellikle Afganistan'ın Başkenti Kabil ve Bin Ladin'in adamlarının bulunduğu dini merkez Kandahar'ın hedeflendiği saldırılarda Pentagon Taliban'a önemli ölçüde can ve mal kaybı verdiklerini, uydu ile çekilen resimlerle basına duyurdu.

Amerikan Savunma Bakanı Donald Rumsfeld başta olmak üzere Bush yönetiminin önemli isimleri de bu arada "terörle mücadelenin öbür boyutu olarak kabul edilen" diplomasi ve kamuoyu oluşturma alanlarında da çalışmalarını yoğunlaştırıyor. Örneğin, Rumsfeld, geçtiğimiz günlerde operasyondan hemen önce bölgedeki Müslüman ülkeler ve Orta Asya Cuhuriyetlerine yönelik bir dizi ziyarette bulundu. Bu ziyaretler sırasında Türkiye'ye de uğrayan Rumsfeld, operasyon konusunda hem ön bilgilendirme sağladı, hem de Türkiye ile işbirliği konularını görüştü. Türkiye, operasyon sırasında hem üslerini, hem de hava sahasını aktif olarak kullandırıyor. Ayrıca Türkiye'den önemli ölçüde bir başka talep de Kuzey İttifakı olarak bilinen çoğunluğunu Özbek, Tacik ve Türkmenlerin oluşturduğu Taliban muhaliflerinin milislerini eğitmek için özel kuvvet istemi oldu. Amerikan yönetiminin bu talepleri karşısında Bakanlar Kurulu asker gönderimi konusunu Meclis'e götürmeye hazırlanıyor.

Bu arada çoğunluğu Özbek, Tacik ve Türkmenlerden oluşan Kuzey İttifakı da Taliban karşısında ufak çaplı da olsa başarılar kazanıp, devrik Afgan Kralı'nın Taliban'ın yerine geçmesi yönünde çaba sarfediyor. Ancak uzmanlar Afganistan'ın çoğunluğunu oluşturan Peştuların muhalefet kuvvetleri içerisinde fazla yer almamasının Talibana karşı kazanılacak bir zaferin fazla kısa vadeli olmasına neden olacağını ifade ediyorlar. Bunun ileride önemli düzeyde ters sonuçlar doğuracağını ifade eden uzmanlar Pakistan'da yaşanan karışıklıklara da dikkat çekiyorlar. Pakistan'ın özellikle Afganistan sınırında bulunan kentlerinde polis ile halk arasında sık sık gerginlik ve çatışmaların yaşandığı, en son çatışmalarda 12 yaşında bir çocuğun yaşamını yitirdiği ifade ediliyor.

Bölgede batı basını Taliban tarafından engellendiği için bir tek merkezi Katar'da bulunan El-Cezire televizyonunun geçtiği haberler bölgede neler olup bittiği konusunda dünyanın bilgi almasını sağlıyor. Başta Florida'da yaşanan Şarbon hastalığı ve Cincinatti kentindeki vergi dairesindeki karantina vakaları yüzünden endişelen Amerikan halkı olmak üzere, tüm dünya dikaktini bölgeye çevirmiş bulunuyor. El-Cezire'ye video kaset gönderen Bin Ladin ise yeniden Amerikan topraklarına saldıracaklarını ifade ederken, Bush ise FBI'ya kamuouyunu Bin Ladin'in olayla ilgili olarak gıyaben tutuklu olarak aranan adamlarının kimliğini açıklama direktifi verdi.

Bütün bu gelişmelerin ışığında bu mücadelenin daha çok süreceğini ifade eden uzmanlar,bu operasyonda başarılı olmanın kıstaslarını ise şöyle ifade ediyorlar:
1. Taliban'a Afganistan'da verilen desteğin sona erdirilmesi
2. Bin Ladin ve terör şebekesinin yerlerinin tesbit edilerek yakalanmaları
3. Afganistan'ın bir daha teröristler için barınılacak bir yer olmaması
4. Başta Pakistan olmak üzere, ılımlı İslam ülkelerinin dirlik ve düzeninin korunması
5. Amerikan kamuoyunun Vietnam savaşında olduğu gibi savaş ve mücadeleye karşı antipati duymamaları ve başarının sağlanacağı konusunda ülkelerine güvenmeleri.

Ayrıca uzmanlar, ileride Irak'ı da kapsama ihtimali bulunan bu operasyonun başarısı için Müslüman ülkelerde daha fazla kamuoyu oluşturulması ve Filistin-İsrail sorununun çözülmesi için ABD'nin taraflara eşit mesafede davranması gerektiğinin de altını çiziyorlar.