Özel Dosyalar : Esaretin Bedeli

Amerikalılar Afganistan'da savaşta yakaladıkları Taliban milislerini ve el Kaide teröristlerini Küba'da bulunan Guantanamo üssüne getirmeye devam ediyorlar. Geçtiğimiz günlerde tutuklu bulunanların X-ray kod isimli askeri kampta çekilmiş fotoğraflarını basına dağıtan ABD Savunma Bakanlığı Pentagon ve ABD yönetimine yönelik olarak aralarında Uluslararası Af Örgütünün de bulunduğu çevrelerden bazı eleştiriler geldiği gözlendi.

Afganistan'da Taliban saflarında ABD'ye karşı savaşırken ele geçirilen Amerikan vatandaşı John Walker'ın, Küba'daki Guantanamo Üssü'ne sevk edilen diğer savaş esirlerinden farklı olarak, Federal Soruşturma Bürosu FBI'ın gözetiminde özel bir kargo uçağıyla Washington Dulles Havaalanı'na indirildiği, buradan da polis helikopteriyle, Virginia'nın kuzeyindeki bir cezaevine götürüldüğü ve yargısına devam ettiğine de dikkati çeken dünya basını esirlere "Savaş Esiri" statüsü verilmemesini eleştiriyor. Söz konusu statüyü düzenleyen Cenevre Konvansiyonuna atıfta bulunan çevreler esirlerin sadece kimlik bilgilerini vermekle yükümlü olduklarını; ve bunun dışındaki konularda sorguya çekilemeyeceğini, ve yakınlarıyla serbestçe yazışabileceğini içeren hükümlere yer veriyor.

Amerikalıların gözaltına almış olduğu kişiler arasında çoğunluğu El Kaide ile birlikte çarpışmış olan ve Afganistanlı olmayan bireyler oluşturuyor. Aralarında Afganistan'da yakalanan ve Almanya doğumlu bir Türk'ün de ileride bulunabileceği Guantanamo'daki esirler arasında 3 İngiliz vatandaşı, 1 Avustralyalı, Pakistanlılar, Mısırlılar, Cezayirliler, Malezyalılar, Endonezyalılar ve Orta Asya ve Kafkaslar'dan gelmiş bazı militanlar bulunuyor.

İngiliz Dışişleri Bakanlığı sözcüleri Amerikalıların elinde bulunan tutuklularla Küba'daki İngiliz konsolosluk görevlilerinin görüştüklerini ve tutukluların sağlık durumları ve şartları konusunda herhangi bir şikayetleri olmadığını ve kamp şartlarını tatminkar bulduklarını bildirdiler. Esir olarak Küba'ya gönderilmesi söz konusu olan Türk gencinin Alman vatandaşlığına geçmemiş olmasından ötürü Alman Dışişleri yetkilileri bu alanda bir girişimde bulunmayacaklarını bildirdi.

Amerikan Başkanı George W. Bush, esirlerin statüsü konusunda bir değişiklik yapmayı düşünmediklerini bildirirken, Amerikan Savunma Bakanı Donald Rumsfeld ise üsse yaptığı gezinin ardından koşulları gayet insani bulduğunu belirtti. Amerikan Dışişleri Bakanı Colin Powell ise esirlerin statüsüne yönetimin açıklık getirmesi gerektiğini ifade etti. Bu arada Amerikan Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin muhabiri Daniel Pearl'ü kaçırdıklarını öne süren bir grup, "Amerikalılar bizim yurttaşlarımızı daha iyi koşullar altında tutarsa biz de Pearl'un ve elimizde bulunan diğer Amerikalı esirlerin tutukluluk koşullarını iyileştiririz" ifadesi yer alan bir e-maili gazeteye attı ve "muhabirinizi, ABD'deki tutsaklar gibi gayri insani koşullar altında tutuyoruz" mesajı verdi.

The Economist dergisinde yer alan bir yoruma göre Pentagon yetkilileri yakın zamanda Taliban ve El Kaide kökenlileri ayırt ederek statülere netlik kazandıracaklarını ifade ediyorlar. Ayrıca dergide esirlerien arası neredeyse 50 yıldır açık olan Komünist Küba ve ABD'yi yakınlaştırdığı, Kübalı sağlık görevlilerinin de zaman zaman tutuklular ile ilgilendikleri ve aralarından kaçan olursa, Amerikalı yetkililere teslim edeceklerini ifade ettiklerini bildiriyor.

Bunun oldukça hızla gelişen bir savaş olduğunu açıklayan uzmanlar ise tutukluların şu ana kadar olağandışı bir muameleye tabi kalmadığını ve en az Taliban'ın kendi ellerine geçen batılılar kadar iyi muamele gördüğünü, statü belirlemenin bu kadar vakit almasının da böyle hızla gerçekleşen bir operasyon olduğu için normal karşılanması gereğinin altını çiziyorlar.