|
Kabak
(cucurbita) : Kabakgiller familyasından, meyvası sebze
olarak kullanılan, otsu bir bitki cinsidir. Kökü saçak
şeklindedir. Gövdesi sürüngen, köşeli, ince ve çok uzundur.
Üzerinde sert ve kısa tüyler bulunur. Yaprakları büyük,
kaba, tüylü; çiçekleri sarıdır. Meyvesi, etli ve suludur.
İçinde kabak çekirdeği denilen pek çok tohum vardır.
Faydası :
İdrar söktürür ve idrar tutukluğunu giderir. Böbrek ve
mesane iltihaplarını temizler. Prostattan doğan şikayetleri
giderir. Mide ve bağırsaklara yumuşaklık verir, kabızlığı
giderir. Basuru olanlar için faydalıdır. Yüksek tansiyonu
düşürür. Göğsü yumuşatır, öksürüğü keser. Helvacıkabağının
çekirdekleri bağırsak kurtlarının düşmesine yardımcı olur.
Lapası dıştan tatbik edilecek olursa boğaz ağrılarını ve
kadınlarda görülen akıntıyı keser.
Kabakulakotu
(venüsçiçeği) : İkiçeneklilerden; 70-80 cm boyunda ince
saplı tırmanıcı bir bitkidir. Çiçekleri koyu kahverengidir.
Kokusu pistir.
Faydası :
İdrar söktürür. Aybaşı kanamalarının düzenli olmasını
sağlar.
Kafuru
(kafur) : Tabiatta, bir çok bitkide bulunur. Tıpta
kullanılan kafuru "Japonya Kafuru"dur. "Cinnamomun
Camphorea" ağacının odunu, su buharıyla distile edilerek
elde edilir. Kafuru renksiz, şeffaf, billuri yapılı, gevrek
parçalarıdır. Kokusu hususi ve keskin, lezzeti sonradan
serinlik veren acı ve yakıcıdır. 204 santigrat derecede
kaynar. Adi sıcaklıkta uçar. Suda çok az erir. Alkolde,
eterde, kloroformda, benzolde ve yağlarda çok erir.
Faydası :
Kan dolaşımını kuvvetlendirir. Beyni ve sinirleri uyarır.
Kalp yetersizliğini giderir. Solunum sistemini uyarır.
Bronşların ifrazatını arttırır. İspirto ile karıştırılmış
kafuru, ağrıları ve kepeklenmeyi keser. Akciğer
hastalıklarında faydalıdır. Ateşli hastalıklarda, uyuşturucu
maddelerde zehirlenmelerde ve gece terlemelerinde de
kullanılır. Tıpta kafurulu yağ, kafurulu ispirto gibi
terkipler kullanılır.
Kahkahaçiçeği
(çitsarmaşığı) : Çitsarmaşığıgiller familyasından,
uçları mavi çizgili beyaz çiçekler açan bir çeşit
sarmaşıktır.
Faydası :
Kabızlığı giderir. Hazmı kolaylaştırır.
Kahve
(coffea) : İkiçenekliler sınıfının, kökboyasıgiller
familyasından, vatanı Afrika olan, fakat Asya ve Amerika'nın
tropik bölgelerinde yetiştirilen, 20 kadar çeşidi olan bir
ağaçtır. En çok bilineni Arabistan kahvesi'dir. 7-8 metre
boyunda bir ağaçtır. Yaprakları sivri uçlu olup, kenarları
dalgalıdır. Çiçekleri beyaz ve hoş kokuludur. Meyvesi kiraza
benzer; içinde ince iki çekirdek bulunur. Her çekirdeğin
içinde aynı şekilde bir tohum vardır. Tohumlarında, kafein
alkoloidleri vardır.
Faydası :
Kandolaşımını sağlar. Uykuyu kaçırır, düşünmeyi
kolaylaştırır. Yarımbaş ağrılarını dindirir. Uyuşturucu
maddelerle zehirlenmelerde faydalıdır. Boğmaca öksürüğünü
keser. Nikris ağrılarını teskin eder. Tansiyonu yüksek
olanların kahve içmemesi tavsiye edilir. Ayrıca fazla
miktarda içildiğinde uykusuzluk, sinir bozukluğu ve çarpıntı
yapar.
Kakao
(hindbademi) : İkiçenekliler sınıfının sterculiaceae
familyasından, vatanı tropik Amerika olan bir ağacın
meyvesidir. Kakao ağacı 4-10 metre boyundadır. Yaprakları
derimsidir. Çiçekleri her mevsimde açar. Meyvelerinin içinde
kestane büyüklüğünde tohumları vardır. Tohumlarının
içeriğinde teobromin denilen alkoloid vardır. Bu madde
uyarıcıdır. Tohumlarından kakao yağı çıkarılır. Kozmetik
sanayiide ve eczacılıkta fitil yapmakta kulanılır.
Tohumlarının yağı alındıktan sonra elde edilen kakao tozuna
çikolata denir.
Faydası :
Uyarıcı, iştah açıcı ve kuvvet vericidir. İdrar söktürür.
Vücuttaki zehirlerin dışarı atılmasını sağlar. Böbrek
iltihaplarını giderir. Fazla içildiği takdirde çarpıntı ve
baş ağrısı yapar.
Kakule
(cardamon) : İkiçenekliler sınıfının, zencefilgiller
familyasından bir bitkidir. Hindistan'da ve Asya'nın sıcak
bölgelerinde yetişir. Meyvesi 1-2 cm boyunda bir kapsüldür.
İçinde birbiri üzerine oturan siyah, prizmatik tohumları
vardır. Meyveler tamamen olgunlaşmadan toplanır. İçeriğinde
sineol, terpineol ve asetat vardır.
Faydası :
Ferahlık verir. İştah açar. Mide rahatsızlıklarını ve
gazları giderir. Vücuda rahatlık verir.
Kanaryaotu
(senecio) : Bileşikgiller familyasından bir bitki
cinsidir. Adikanaryaotu denilen çeşidi, bütün yıl boyunca
çiçek açan 10-40 santimetre boyunda bir veya iki yıllık otsu
bir bitkidir. Çiçekleri küçük silindir şeklindedir.
Meyvelerinin içeriğinde uçucu yağ, tanen, reçine, inulin
vardır. Köklerinde ise; "Senecin" ve "Senecionin"
adlı iki alkoloid bulunur.
Faydası :
Aybaşı kanamalarını düzenler. Aybaşı ağrılarını keser.
Bağırsak kurtlarını düşürür. İshal, dizanteri ve kanamalarda
faydalıdır. Yaraları iyileştirir. Romatizma ağrılarını
keser.
Kantaron
(kantariyyon) : İkiçenekliler sınıfının, bileşikgiller
familyasından, bütün dünyada, özellikle ılıman bölgelerde
yaygın olan çok yıllık veya bir yıllık bitkidir. Kırmızı,
sarı, mavi ve nadiren beyaz çiçekli olanı bulunur. Kökü
acıdır. Bu türüne "Büyük Kantaron" da denir. Çoğunlukla kökü
kullanılır. Yaz aylarında toplanıp kurutulur.
Faydası :
Vücudu kuvvetlendirir. Ateşi düşürür. İştah açar, hazmı
kolaylaştırır. İshali keser. Nekahat devresini kısaltır.
Nezle ve bronşite faydalıdır. Öksürüğü keser. Mide
ağrılarını dindirir. Yaraların iyileşmesinde yardımıcı olur.
Astım, mide ülseri, midede asit fazlalığı, akciğer
hastalıkları, damar sertliği ve sinir iltihaplarında da
faydalıdır.
Karaağaç
(ulmus) : İkiçenekliler sınıfının, karaağaçgiller
familyasından, kışın yaprak döken, bir çeşit orman ağacıdır.
Yaprakları kısa saplı, kenarları çift dişlidir. Çiçekleri
salkım şeklindedir. Odunu iyidir. Hekimlikte kabukları
kullanılır.
Faydası :
Ağrıları keser. Yara ve bereleri tedavi eder. Yaprakları
kaynatılıp, içilecek olursa kandaki şeker miktarını düşürür.
Karabaşotu
(lavadula stoechas) : Ballıbabagiller familyasından, bir
veya çok yıllık otsu yahut dip kısmı odunsu bir bitkidir.
Ezildiği zaman çok kuvvetli ve hoş olmayan bir koku çıkarır.
Çiçekleri mavi veya menekşe rengindedir. Bir türünden
karabaşyağı denilen bir esans çıkarılır. Yurdumuzda alçak
makilerde bulunur.
Faydası :
Ağrıları geçirir. Kalbe kuvvet verir. Damar sertliğinde
faydalıdır. Balgam söker. Sara ve beyin hastalıklarında
kullanılır. Uyuşukluğu giderir, zindelik verir.
Karabiber
(dar-i fülfül) : İkiçenekliler sınıfının,
karabibergiller familyasından, vatanı Doğu Hindistan olan,
yaprak dökmeyen tırmanıcı bir bitkidir. Yaprakları yürek
biçiminde ve damarlıdır. Çiçekleri sarkıktır. Meyveleri
küçük, toparlak ve sapsızdır.
Faydası :
Mideyi ısıtır. İştah açar. Hazmı kolaylaştırır. Mide ve
bağırsaklardaki mikropları öldürür. Gaz söktürür ve gaz
birikmesine engel olur. Şeker hastalığının ilerlemesini
durdurur. İdrar söktürür. Enerji verir. Cinsel istekleri
kamçılar. Sinirleri kuvvetlendirir. Yiyeceklerde baharat
olarak kullanılır. Damar sertliği, yüksek tansiyon, egzama,
üremi, bağırsak iltihabı ve romatizmadan şikayet edenler,
mümkün olduğu kadar az kullanmalıdırlar.
Karamuk
(agrostemma githago) : Karanfilgiller familyasından,
yurdumuzda hububat yetiştirilen tarlalarda görülen, çoğu
zaman buğdayla karışık olarak biten, 30-100 cm
yüksekliğinde, tohumları zehirli bir bitkidir. Üzeri
tüycüklerle kaplıdır. Yaprakları almaşıktır. Çiçekleri büyük
ve güzel ve morumsu pembe ve ender olarak da beyazdır.
Faydası :
Soğuk algınlığını giderir.
Karanfilağacı
(caryophyllus aromaticus) : Mersingiller familyasından
anayurdu Molük adaları olan ve birçok tropik ülkelerde ve
başlıca Zengibar, Filipinler ve Hindistan'da yetiştirilen,
kış aylarında yaprak dökmeyen bir ağaçtır. Çiçeğinin
tomurcuklarına karanfil denir. Baharat olarak kullanılır.
Çiçeklerinden elde edilen karanfilyağının içeriğinde
hidrokarbür, euganol, salisilik asid ve karyofilin vardır.
Güzel kokuludur. Tadı acıdır. Baharat olarak kullanılır.
Faydası :
Mikropları öldürür. Ağrıları dindirir. Sinirleri uyarır.
Hazmı kolaylaştırır. Koku giderir. İştah açar. İshali keser.
Bedeni ve zihni yorgunlukları giderir. Cinsel arzuları
kamçılar. Doğumu kolaylaştırır. Karanfil esansı diş
macunlarında kullanılır.
Karanfilçiçeği
(dianthus caryophyllus) : İkiçenekliler sınıfının,
karanfilgiller familyasından; karşılıklı ensiz sivri
yapraklı, düğüm düğüm ince saplı, 300 kadar çeşidi bulunan,
otsu bir süs bitkisidir. Yaprakları pembe, beyaz veya
kırmızıdır. Ençok tanınan türü çiçek karanfili'dir. Çok hoş
kokuludur. Yapraklarından şurup yapılır.
Faydası :
Ateş düşürür, terletir. İştah açar. Mide üşütmesinden doğan
şikayetleri giderir. Dağkaranfilinin çiçekleri balla
karıştırılıp yenirse, iktidarsızlığı giderir.
Karanfilkökü
(geum urbanum) : Gölgelik yerlerde yetişen sarı çiçekli
bir çeşit bitkinin, karanfil kokulu köküdür. İlkbahar ve yaz
aylarında toplanıp, kurutulur. İçeriğinde tanen vardır.
Faydası :
Mide ve bağırsak bozukluklarını giderir. İshali keser. İştah
açar. Ağrıları dindirir. Sinirleri kuvvetlendirir.
Kardeşkanı
(ejderkanı) : Birçenekgiller sınıfının, zambakgiller
familyasından, Kanarya adalarında yetişen bir ağaç veya
ağaçcıktır. Gövdesi kalındır. Yaprakları sert ve kılıç
şeklindedir. Dallarının ucunda demet şeklinde toplanmıştır.
Yaşlı gövdelerden, boyacılıkta kullanılan, reçinemsi
kırmızımtırak bir özsu akar.
Faydası :
Yaraları tedavi eder. Dış kanamaları keser.
Karnabahar
(karnabit) : Turpgillerden; vatanı Doğu Akdeniz bölgesi
olan 2 yıllık otsu bir bitkidir. Yaprakları koyu yeşil,
çiçekleri beyaz veya sarımtıraktır. Kış sebzelerindendir.
Lahanaya benzer. Aslında, lahananın çiçek saplarının kısalıp
etlenmesiyle lahanadan türemiştir. Yenen kısmı, henüz
açmamış yoğun çiçek durumudur. Yurdumuzda; güzlük turfanda
karnabahar, kışlık karnabahar ve mart karnabahar olmak üzere
üç çeşidi vardır. Fosfor ve vitamin bakımından çok
zengindir.
Faydası :
Zihin yorgunluğunu giderir. Cinsel gücü arttırır. Sinirleri
kuvvetlendirir. İdrar söktürür. Dalak hastalıklarına iyi
gelir. Şeker hastalarına faydalıdır. Kalp hastalıklarında
şikayetlerin azalmasında yardımcı olur.
Karpuz
(harbuz) : Kabakgiller familyasından; sürüngen gövdeli,
parçalı sert yapraklı, sarı çiçekli, iri meyveli, bir yıllık
bir bitkidir.
Faydası :
Kanı temizler. Vücuda serinlik verir. Böbreklerdeki kum ve
taşların dökülmesine yardım eder. Kemiklerin gelişmesine
yardımcı olur.
Kasıkotu
(fıtıkotu) : Karanfilgiller familyasından; Avrupa'da,
Asya'da ve yurdumuzda yetişen, toprak yüzeyinde yatık olarak
gelişen bir veya çok yıllık bitkilerdir. Yaprakları küçüktür
ve kümeler halindedir. Hekimlikte; toprağın üstünde kalan
kısımları kullanılır.
Faydası :
Böbrek ve mesane hastalıklarını giderir. Fıtıkta faydalıdır.
İdrar söktürür. Vücuda rahatlık verir. Kasık şişmelerini
indirir. Bademcik iltihap ve şişmelerini tedavi eder.
Kasımpatı
(krizantem) : Bileşikgiller familyasından; sonbahar
aylarında çiçek açan bir süs bitkisidir. Birçok çeşidi
vardır.,
Faydası :
Bir türünden böcek öldürücü ilaç yapılır.
Kasnı
(galbanum) : Maydanozgillerden; çadıruşağıotu ile
şeytanteresi ağacı gibi bitkilerden elde edilen bir çeşit
zamktır. Kokusu kuvvetli tadı acıdır.
Faydası :
Ağrı kesicidir. Spazmları önler.
Kaşıkotu
(cochleria) : Turpgiller familyasından; Mart'tan
Temmuz'a kadar beyaz çiçekler açan, güzel yeşil renkli
bitkidir. Hardala benzer. Lezzeti acı, kokusu keskindir.
Yaprakları etli, kenarları kaşık gibi içeri doğru kıvrıktır.
Taze yapraklarında acı ve yakıcı bir esans vardır.
Yaprakları ve kökü kullanılır. Taze iken kullanılır.
Faydası :
Skorbütte ve sıracada faydalıdır. Diş eti iltihaplarını
giderir. Diş etlerini kuvvetlendirir.
Kaşu
(cacho) : Kaşu akasyasının odunundan elde edilen bir
maddedir. Kahverengi, kokusuz bir kütledir. Soğuk suda
kısmen, sıcak suda ve alkolde tamamen çözünür.
Faydası :
İshali keser. Vücuda kuvvet verir.
Katırtırnağı
(genista luncea) : Baklagiller familyasından; dik duran
çalı halinde, her zaman yeşil olan odunsu bir bitki
cinsidir. Genç sürüngenler, narin yapılıdır. Üzerinde çok
sayıda yaprak bulunur veya yapraksızdır. Çiçekleri sarıdır.
Faydası :
İdrar ve balgam söktürür. Hazmı kolaylaştırır. Böbrek ve
safra kesesi taşlarının düşürülmesine yardım eder. Mesane
hastalıklarını tedavi eder. Romatizma ve nikriste de
faydalıdır. Kabızlığı giderir. Kalp hastalıklarında da
kullanılır.
Katrancı
(sedirağacı) : Çamgiller familyasından; Lübnan
dağlarında ve yurdumuzda Toros dağlarında yetişen 40 metre
kadar boyu olan çok gösterişli ve heybetli bir ağaçtır.
Dalları yataydır. Yaprakları iğne gibi olup, demet
şeklindedir. Renkleri, genç yaşında koyu yeşildir. Zamanla
açık mavi yeşile dönüşürler. Kozalağı, olgunken açık kestane
renkli, uzunca, oval şeklinde ve 8-12 cm boyundadır.
Tohumlarında reçine vardır. Odunu kokuludur.
Gövde ve dallarının kapalı yerlerde yakılmasıyla sarıkatran
elde edilir.
Faydası :
Mikrop öldürücüdür. Cilt solunum yolları hastalıklarında
kullanılır. İdrar söktürür.
Katranköpüğü
(agaric) : Çayır mantarlarındandır. Şapkasının alt yüzü
dilim dilimdir.
Faydası :
Solunum yolları hastalıklarında kullanılır.
Kavakağacı
(populus) : Söğütgiller familyasından, sulak yerlerde
yetişen bir çeşit ağaçtır. Akkavak, titrekkavak, tellikavak,
servikavağı, karakavak, Hollandakavağı gibi çeşitleri
vardır. Hekimlikte karakavak kullanılır.
Karakavak 25-30 metre boyunda, gövdesi kalın bir ağaçtır.
Yaprakları üçgen şeklinde, dişli ve tüysüzdür. Yaprak
tomurcukları tanen, uçucu yağ, mum, salisin ve populin adı
verilen glikozitleri taşır.
Faydası :
Kavak tomurcuklarından hazırlanan merhemler basur
memelerinin ve romatizmanın lokal tedavisinde kullanılır.
Karakavak odunun yakılmasından kömür elde edilir. Mide ve
bağırsaklardaki gazı giderir. Yine bu kömürden yapılan diş
tozları da dişlerin temizlenmesinde ve dişetlerinin
kuvvetlendirmekte kullanılır.
Kavun
(cucumis melo) : Kabakgiller familyasından; vatanı Küçük
Asya olan, sürüngen gövdeli, iri meyveli bir yıllık bir
bitkidir. Yaprakları oldukça büyüktür ve yürek biçimindedir.
Çiçekleri, yapraklarının koltuğundan çıkar. Meyvesi sulu ve
güzel kokuludur.
Faydası :
Sinirleri yatıştırır. Rahat bir uyku verir. Böbrekleri ve
kanı temizler. Cide temizlik verir. İdrar söktürür.
Böbreklerdeki kum ve taşların dökülmesine yardım eder.
Nikris ve romatizma şikayetlerinin hafiflemesini sağlar.
Akciğer veremi ve kansızlıkta da faydalıdır. Kabızlığı
giderir. Basur memelerinin şikayetlerini azaltır. Vücuda
serinlik verir. Mide ve bağırsaklarda ülser veya iltihap
olanlarla, şeker hastaları ve yüksek tansiyonlular
yememelidir.
Kayakoruğu
(kulakotu) : Damkoruğugiller familyasından; tam ve etli
yapraklı odunsu veya otsu bir bitkidir. Çiçekleri salkım
biçimindedir. Yeşil kısmı acıdır.
Faydası :
Yeşil kısımları zeytinyağı ile karıştırılıp, merhem yapılır.
Cilt iltihaplarında, egzamada, nasır tedavisinde kullanılır.
Kayışkıran
(eşekotu) : Baklagiller familyasından; boş arazilerde ve
kurak yerlerde yetişen 30-60 cm yüksekliğinde çok yıllık
dikenli bir bitkidir. Yaprakları kısa saplıdır. Çiçekleri
pembedir. Meyveleri küçüktür. Köklerinde tanen, sakkaroz,
zamk, uçucu ve sabit yağ, spinosin ve ononin vardır. Kökleri
kullanılır.
Faydası :
Terletir ve idrar söktürür. Vücuda rahatlık verir. Böbrek
taşlarının düşürülmesine yardım eder. Böbrek ve mesane
iltihaplarını giderir. Boğaz ağrılarını geçirir.
Kayınağacı
(akgürgen) : Kayıngiller familyasından; kış aylarında
yapraklarını döken güzel görünüşlü bir orman ağacıdır.
Dalları salkım gibidir. Kabukları halka halkadır. Kabuk ve
dallarının kuru distilasyonundan kayınağacı katranı elde
edilir.
Faydası :
Müzmin bronşit, verem tedavisinde kullanılır. Diş ağrısını
keser. Kabuklarının suda kaynatılmasıyla elde edilen suyla
yüz lekeleri, çiller giderilir. Kıllar temizlenir.
Kayısı
(prunus armeniaca) : Gülgillerden 4-6 metre boyunda bir
çeşit meyve ağacıdır. Meyvesi cevizden büyük, derisi ince,
açık turuncu renkte, eti sulu, tatlı ve güzel kokulu, tek ve
sert çekirdeklidir. Şekerpare, şam, tokaloğlu, imrahor,
muhittinbey, hacıkız, hasanbey, darende gibi çeşitleri
vardır.
Faydası :
Sinir zafiyetini giderir. Uyku verir. Beyin yorgunluğunu
geçirir. İştah açar ve hazmı kolaylaştırır. Nekahat
devresini kısaltır. Raşitizmde faydalıdır. Kansızlığı tedavi
eder. Kabızlığı giderir. Yüz ve boyunlara tazelik ve
güzellik verir.
Kaynanadili
(kaktüs) : Atlasçiçeğigiller familyasından; bir çeşit
bitkidir. Nopal zamkı elde edilir.
Faydası :
Dizanteri ve ishali keser.
Kazayağı
(kenopodyum) : Ispanakgiller familyasından; yaprakları
kazayağına benzer, Kuzey Amerika'nın doğu bölgelerinde
yetişen ve Akdeniz bölgesinde de görülen kokulu, otsu bir
bitkidir. Topraküstündeki kısımlarından su buharı
distilasyonu ile elde edilen uçucu yağa "kazayağı esansı"
denir.
Faydası :
Bağırsak solucanlarını düşürmekte faydalıdır.
Kebabe
(hindistaneriği) : Cava, Sumatra ve Borneo'da yetişen "piperaceae"nin
kurumuş meyvesidir. Taze iken % 6-15 terementi ruhunun
polimeri bir esans ve kübebik asidden mürekkep bir reçine ve
kübebin denilen kristalize, lezzetsiz bir cevher ihtiva
eder.
Faydası :
Mide ve idraryolları hastalıklarında kullanılır.
Kebereotu
(kedi tırnağı) : Bir çeşit çalıdır. Fransa'da ve
ülkemizin Akdeniz bölgesinde yetişir. Yemişi nohuttan
büyüktür. Turşusu yapılır. Kökünün kabukları kullanılır.
Faydası :
İdrar söktürür, vücuda rahatlık verir. İştah açar. Skorbüt
tedavisinde kullanılır.
Keçiboynuzu
(harnup) : Baklagiller familyasından; Güneydoğu Anadolu
ve Akdeniz havzasında yetişen 6-10 metre boyunda, kışın
yaprak dökmeyen bir ağaç ve onun meyvesidir. Çiçekleri
yeşilimtıraktır. Meyvesi 10-20 cm boyunda, yassı, etli,
açılmayan ve koyu renklidir. İçeriğinde yağ, sakkaroz,
glikoz, selüloz ve azotlu bileşikler vardır. Çiğ yendiği
gibi reçel ve likör de yapılır.
Faydası :
Mide ve bağırsak hastalıklarına faydalıdır. Göğsü yumuşatır,
balgam söker ve bronşları boşaltır. İshali keser. Sigara
tiryakileri için faydalıdır.
Keçi sedefotu
(keçisedefi) : Baklagiller familyasından; Haziran -
Ağustos ayları arasında açık mor renkli çiçekler açan 50 -
100 cm boyunda çok yıllık otsu bir bitkidir. Yaprakları koyu
yeşildir. Çiçekleri gövde ve dalların ucunda salkımlar
şeklindedir. Meyvesi; esmer kırmızımtırak renkli, tüysüz ve
çok tohumludur. Toprak üstündeki kısımların içeriğinde
"tanem" ve "galegin" adlı alkoloid ve acı maddeler
vardır. Bitkinin tamamı toplanıp, kurutulur.
Faydası :
Anne sütünü artırır. Az miktarda verildiği takdirde kandaki
şeker miktarını düşürür. Fazla kullanmamak gerekir.
Kediayağı
(antennaria diocia) : Bileşikgiller familyasından; Doğu
Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgesinde yetişen, beyazımsı ve
yumuşak sık tüylü bir bitkidir. Çim ve çalılar arasında
bulunur. Çiçekleri kullanılır.
Faydası :
Öksürüğü keser. Göğsü yumuşatır ve balgam söktürür. Bronşit
ve safra kesesi hastalıklarında kullanılır. İdrar söktürür.
Kedinanesi
(yabani sümbül) : Ballıbabagiller familyasından;
kırlarda yetişen beyaz ve pempemsi çiçekli bir bitkidir.
İstanbul ve İç Anadolu bölgesinde görülür. Kediler çok
sever.
Faydası :
Hazım sistemini düzeltir. Hazmı kolaylaştırır. Mide ve
bağırsak gazlarını söktürür. Karın ağrılarını giderir. Astım
grip ve bronşitin sebep olduğu nefes darlığını geçirir.
İdrar söktürür. Bağırsak solucanlarını düşürür. Ağrılı
aybaşı kanamalarında faydalıdır. İktidarsızlığı giderir.
Sinirleri yatıştırır.
Kediotu
(valeriana) : İkiçenekliler sınıfının, kediotugiller
familyasından; kökü az etli, çok yıllık bir otsu bitkidir.
Boylarına göre iki gruba ayrılır. Bir kısmının boyu 5-50
santimetre kadardır. Diğerleri ise, 2 metreyi bulabilirler.
En yaygın türü tıbbi kediotudur. Yurdumuzda büyük yapraklı
kediotu, küçük kediotu ve dağ kediotu gibi türleri vardır.
Tıbbi kediotu :
Avrupa ve Kuzey Asya'da yabani olarak yetişir. Öneminden
ötürü kültür bitkisi olarak da yetiştirilir. 1-1,5 metre
yükseklikte çok yıllık bir kediotu türüdür. Gövdesinin içi
boştur. Yarprakları karşılıklı olarak dizilmiştir. Sapları
kısa, kenarları dişlidir. Çiçekleri büyük, beyaz veya pembe
renklidir. Meyveleri küçük ve tüylüdür. Rizom ve köklerinde
nişasta, şeker, reçine, chatin, valerin ve uçucu bir yağ
vardır. Kökü tazeyken kokusuzdur. Kuruduğu zaman keskin fena
bir kokusu vardır.
Faydası :
Sinirleri telkin eder. Nevrasteni ve isteride faydalıdır.
Ateş düşürür, spazm çözer. Sinirsel baş ağrılarını, sinirsel
çarpıntıları teskin eder. Tıbbi kediotunun kökünden elde
edilen kediotu esansı isteri, kore ve epilepside kullanılır.
Baş dönmesi, taşıt tutması ve heyecanlanma hallerinde
kullanılır.
Kekik
(thymus) : İkiçenekliler sınıfının, ballıbabagiller
familyasından; odunsu saplı, karşılıklı küçük yapraklı,
sürüngen, çok yıllık timol kokulu alçak bir bitkidir.
İçeriğinde thymol vardır. Güney Amerika'da yetişen thymus
vulgaris türünden hafif sarı renkli uçucu kekikyağı elde
edilir. İçeriğinde timol ve karvakrol vardır. Midevi, idrar
söktürücü ve antiseptik olarak kullanılır. Yurdumuzda yabani
kekik ve başlı kekik çok miktarda yetişir. Ancak mercanköşk
türlerinin çoğu da kekik yerine kullanılmaktadır.
Faydası :
Bedeni kuvvetlendirir. Hazmı kolaylaştırır. İştahsızlığı
giderir. Sinirleri kuvvetlendirir. Kalp çarpıntılarını
keser. Yemeklerin bozulmasını önler. Bağırsak iltihabını
iyileştirir. Salgı bezlerinin düzenli çalışmasını sağlar.
İdrar söktürür. Aybaşı kanamalarının düzenli olmasını
sağlar. Bağırsak solucanlarının düşürülmesine yardım eder.
Böbreklerde ve mesanedeki mikropları öldürür. Cinsel isteği
kamçılar. Tansiyonu geçici olarak yükseltir. Hastalıklara
karşı direnme gücünü artırır. Çocuklarda görülen kansızlığı
giderir. Kan dolaşımını düzenler. Müzmin öksürük, astım,
bronşit ve iltihaplı zatülcenp'e faydalıdır. Grip, beyin
nezlesi ve anjinde şikayetlerin azalmasına yardımcıdır.
Kekik suyu ile banyo romatizma ağrılarını dindirir. Kandaki
şeker miktarını azaltır. Hamileler ve guatrı olanlar
kullanmamalıdır.
Kenevir
(esrarotu) : Kendirgiller familyasından, vatanı
Hindistan olan, sıcak ülkelerde ve yurdumuzda da kültürü
yapılan, bir yıllık bir bitki türüdür. Gövdesi diktir. İçi
boştur. Yüzeyi pürtüklüdür. Yaprakları 5-11 parçalıdır.
Meyvesi 3-5 milimetre boyundadır. Tanelerinin içinde etli
bir cücük vardır. Dal uçlarında reçine ve uçucu bir yağ
vardır. Meyveleri yağ bakımından zengindir. Tohumlarından
çıkarılan yağ, sabun sanayiinde kullanılır. Gövdesinin kabuk
kısmından kenevir veya kendir denilen bir lif elde edilir.
Bunlardan ip, halat ve kaba dokulamalar yapılır.
Faydası :
Yapraklarının suda haşlanması müzmin romatizma ağrılarını
keser.
Keraviye
(karamankimyonu) : Maydanozgiller familyasından Doğu
Anadolu bölgesinde yetişen 2 yıllık otsu bir bitkidir.
Çiçekleri beyaz renklidir. Mayıs - Temmuz ayları arasında
açar. 30 - 90 cm boyundadır. Kazık köklüdür. Meyvesi
esmerdir. İçeriğinde tanen, reçine, sabit ve uçucu yağlar
vardır.
Faydası :
Anne sütünü artırır. Mide ve bağırsak gazlarını, midedeki
diğer şikayetleri giderir. İdrar söktürür. Astımda
faydalıdır.
Kereviz
(apium graveolens) : Maydanozgiller familyasından,
kökleri ve yaprakları sebze olarak kullanılan kokulu, iki
yıllık bir bitkidir. İçeriğinde sedanonik anhidrit,
sedanolin, limonen, palmirik asit, gayakol gibi maddeler
vardır. Yaprakları ve baş kısmı kullanılır.
Faydası :
Uyarıcı ve idrar söktürücüdür. İktidarsızlığı giderir.
Cinsel istekleri kamçılar. Şeker, guatr ve yüksek tansiyonda
faydalıdır. Böbrek, akciğer ve karaciğer hastalıklarını
önler. Mideyi kuvvetlendirir. İştah açar. Sürmenajda
faydalıdır. Sinir yorgunluğunu giderir. Kanı temizler.
Karaciğer şişliğini giderir. Böbreklerdeki kum ve taşların
dökülmesinde yardımcı olur. Safra ifrazatını düzenler.
Nikris ve romatizmada faydalıdır. Susuzluğu keser ve vücuda
serinlik verir. Kalp hastalarına tavsiye edilir. Ses
kısıklığını giderir.
Kestane
(castanea vesca) : Kayıngiller familyasından; kışın
yapraklarını döken, 25 - 30 metre boyunda bir ağaçtır.
Yaprakları geniştir. Meyveleri iridir.
Faydası :
Kabuklarının suda kaynatılması ile hazırlanan ilaç; ateş
düşürür ve sinirleri yatıştırır. Meyvesi, kasları
kuvvetlendirir. Kan dolaşımını düzenler. Bedeni ve zihni
yorgunluğu giderir. Varis ve basur memelerinin meydana
gelmesini önler. Karaciğer yorgunluğu ve şişliğini geçirir.
Kansızlığı giderir. Mideyi kuvvetlendirir. Damar sertliği ve
yüksek tansiyondan şikayet edenlerle, şeker hastaları
yememelidir.
Ketentohumu
(graine de lin) : Keten denilen kireçli topraklarda
yetişen otsu bir bitkinin tohumudur. İçeriğinde sabit yağ,
müsilaj, protein, siyanogenetik bir glikozit olan linamarin
vardır. Ketenyağında asitler vardır. Boya ve muşamba
sanayiinde kullanılır.
Faydası :
Akciğer hastalıkkları bronşit ve soğuk algınlığında
faydalıdır. Lavman olarak kullanılırsa kabızlığı giderir.
Müzmin öksürüğü keser. Dolama, köpekmemeleri ve her türlü
çıbanın tedavisinde faydalıdır.
Kılıçotu
(sarıkantaron) : Kılıçotugiller familyasından; Mayıs -
Eylül ayları arasında sarı renkli çiçekler açan, 30 - 100 cm
boyunda çok yıllık otsu bir bitkidir. Yaprakları sapsızdır.
Koyu yeşildir. Çiçekleri dallarının ucundadır. Çiçek
dallarında; pinen, cadinen, tanen, reçine, zamk, acı
maddeler ve boya maddeleri vardır.
Faydası :
Sinirleri yatıştırır. İdrar ve balgam söktürür. Göğsü
yumuşatır, öksürüğü keser. İştah açar. Zeytinyağı ile
hazırlanan merhemi yaraları iyileştirir. Filizlenmiş
uçlarından yapılan haşlama, bağırsak kurtlarını düşürür.
Kınaağacı
(hınna) : Kınaağacıgiller familyasından, anayurdu
Hindistan olan ve Arabistan'da ve Akdeniz ikliminde
yetiştirilen ayrık dallı, beyazımsı kabuklu, karşıt yapraklı
bir ağaçtır. Çiçekleri beyaz renkli ve keskin kokuludur.
Kurutulmuş yapraklarından kına elde edilir. Saç ve
parmakları boyamakta kullanılır.
Faydası :
Ayak terlemelerine engel olur. Dolamada kullanılır. Uyuz ve
egzamaya iyi gelir. Guatrın üzerine bağlanırsa, faydası
görülür. Sarılık, idrar zorluğu, gastrit ve kolit'de
iyileştiricidir. Ağız yaraları ve deri çatlaklarını tedavi
eder.
Kınakına
(kontestozu) : Kökboyasıgiller familyasından; anayurdu
Peru ve Bolivya olan ve sanayii bitkisi olarak Cava, Güney
Hindistan, Kolombiya, Seylan, Guatemala, Kamerun ve Kongo
gibi tropikal ülkelerde yetiştirilen 15-20 metre boyunda bir
ağaçtır. Kabuğundan kinin çıkarılır. Kınakınanın içeriğinde
kinin, kinidin, kinşonin, singol, kupreol gibi maddeler
vardır. Gövde, kök ve kabukları kullanılır. Tadı acıdır.
Faydası :
Ateş düşürür. Sıtmayı tedavi eder. Tifoda faydalıdır. Ağır
ve mikroplu hastalıkların nekahat devresini kısaltır. Cilt
kaşıntılarında faydalıdır. İştah açar. Kuvvet verir.
Kabızlığı giderir. Kinidin alkoloidi taşikardide kullanılır.
Vücuda kuvvet verir.
Kırkdamarotu
(cryptogamae) : Damarlı çiçeksiz bitkilerdendir. 100
kadar çeşidi vardır. Kibritotları, atkuyrukları ve
eğreltiotları bu familyadandır. Yol kenarlarında ve kumlu
topraklarda yetişirler.
Faydası :
Burun kanamasını keser. Kesiklerde ve çıbanda faydalıdır.
Balla karıştırılıp yenecek olursa, nefes darlığını giderir.
Yaraları iyileştirir. Kandaki şeker miktarını düşürür.
Kırlangıçotu
(hilaliye) : Gelincikgiller familyasından, Nisan - Mayıs
ayları arasında sarı renkli çiçekler açan, 30 - 70 cm
yüksekliğinde çok yıllık otsu bir bitkidir. Kuzey Anadolu
bölgesinde yetişir. Çiçekleri dallarının ucundadır. Bitkinin
tamamında ve özellikle yapraklarında sarı renkli boya
maddesi ve alkoloidler vardır. Sapı kırıldığı zaman sarı
renkli bir süt akar. Zehirlidir.
Faydası :
Sütü siğil ve nasırların tedavisinde kullanılır.
Kırmızıbiber
(guinea pepper) : Olgunlaşak kızarmış yıllık biberin
kurutularak toz haline getirilmiş şeklidir.
Faydası :
Hazmı kolaylaştırır. Mide tembelliğini giderir. İştah açar.
Kusmayı önler. İshali keser. Mide ve bağırsaklarda gaz
birikmesini önler. İshali keser. İdrar ve ter söktürür.
Cinsel istekleri kamçılar. Grip ve soğuk algınlığında
faydalıdır. Merhemi lumbago, nevralji ve romatizmada
faydalıdır. Egzama, yüksek tansiyon, üremi veya damar
sertliğinden şikayet edenler kullanmamalıdır.
Kısamahmut
(dalakotu) : Ballıbabagiller familyasından; Haziran -
Eylül ayları arasında pembe ve seyrek olarak da beyaz renkli
çiçekler açan, otsu bir bitkidir. 10 - 30 cm boyundadır.
Yaprakları; karşılıklı, tüylü, kenarları dişili ve küçük bir
meşe yaprağı şeklindedir. Çiçekleri üst yapraklarının
koltuğunda gruplar halindedir. Meyvesi küçüktür. Çiçekli
bitkide uçucu bir yağ, acı maddeler, tanen, glikozitler
vardır.
Faydası :
Vücuda kuvvet verir. Ateşi düşürür. İdrar söktürür. Mesane
taşlarının düşürülmesine yardımcı olur. Aybaşı tutkluğunu
giderir. Öksürüğü keser.
Kızılcık
(cornus) : Kızılcıkgiller familyasından; çoğunluğu çalı
veya ağaç halinde odunsu ve bir kaçı da otsu karakterde,
kışın yaprak döken veya her zaman yeşil bitki cinsidir.
Yaprakları sade, uzun veya kısa saplı, genellikle çatallı
tüylüdür. Çiçekleri salkım veya şemsiye şeklindedir. 40
kadar türü vardır. Meyvesi yuvarlaktır. Yurdumuzda yetişen
türü sarı çiçekli kızılcıktır. Boyu 7-8 metre kadardır. Çalı
şeklinde olanları da vardır. Kış aylarında yapraklarını
döker çiçekleri yapraklarından önce açar. Renkleri sarıdır.
Yaprakları karşılıklı dizilmiştir. Meyveleri sonbaharda
olgunlaşır. 1-1,5 cm boyundadır. Parlak kırmızı
renktedirler. Lezzeti buruktur.
Meyveleri şeker, müsilajlı maddeler ihtiva eder.
Kabuklarında ise reçineli maddeler, tanen ve müsilaj vardır.
Meyveleri yenir veya şurubu yapılır.
Faydası :
Meyveleri ishali keser. Kabızlık yapar. Kabukları ateş
düşürür. Ağız paslanmasını giderir. Ağız yaralarını geçirir.
Şurubu, vücuda kuvvet verir.
Kimyon
(kyminon) : Maydanozgiller familyasından; Mayıs -
Haziran aylarında bayez veya pembemsi çiçekler açan, 15 - 20
cm boyunda, bir yıllık otsu bir bitkidir. Anavatanı
Mısır'dır. Yaprakları dar ince şeritler halinde parçalıdır.
Çiçekleri 3-5 saplı şemsiye durumundadır. Meyveleri ovaldir.
İçeriğinde, reçine, sabit ve uçucu yağlar vardır. Keskin,
hoş kokuludur. Tohumları baharat olarak kullanılır.
Faydası :
İştah açar. Hazımsızlığı giderir. Mide ve bağırsaklarda gaz
birikmesini önler. Birikmiş gazı söktürür. Hava yutmayı
önler. Sinirleri yatıştırır. Sinirsel başdönmelerini keser.
Anne sütünü artırır. Aybaşı kanamalarının düzenli olmasını
sağlar. İdrar söktürür. Yüksek tansiyonu düşürür. Bağırsak
solucanlarının düşürülmesine yardımcı olur. Romatizma ve
şişmanlıkta faydalıdır. Hamileler kullanmamalıdır.
Kiraz
(prunus avlum) : Gülgiller familyasından; anayurdu Asya
olan, düz kabuklu bir çeşit ağaç veya ağaçcıktır. Genellikle
yapraklanmadan önce çiçek açar. Meyvesi, etli ve tek
çekirdeklidir. Ev ilaçlarında sapları, meyvesi, kabuğu ve
çiçekleri kullanılır.
Faydası :
İdrar söktürür. Böbreklerde biriken zararlı maddelerin
atılmasına yardımcı olur. Kabızlığı giderir. Kanın
temizlenmesine yardım eder. Nikris, romatizma, damar
sertliği ve mafsal kireçlenmesinde faydalıdır. Karaciğer
şişliğine iyi gelir. Safra akışını normale döndürür.
Sivilceleri önler. Susuzluğu giderir. Kabukları ishali
keser. Ateşi düşürür. Çiçekleri göğsü yumuşatır ve öksürüğü
giderir.
Kişniş
(kişniç) : Maydanozgiller familyasından; Haziran -
Ağustos ayları arasında pembe beyaz renkli çiçekler açan, 30
- 50 cm boyunda, oldukça fena kokulu bir yıllık otsu bir
bitkidir. Nemli çayır ve sırtlarda yetişir. Yaprakları açık
yeşil renkli ve tüylüdür. Çiçekleri, dallarının uçlarında
şemsiye şeklinde toplanmıştır. Meyveleri nişasta, tanen,
şekerler ve uçucu yağ taşır. Kişniş şekeri, likör yapımı,
pastacılık ve eczacılıkta kullanılır.
Faydası :
İştah açar. Bağırsak gazlarını giderir. Sinirleri
yatıştırır. Hazmı kolaylaştırır. Sinirsel baş ağrılarını
keser. Karın ağrılarını giderir. Cinsel arzuyu kamçılar.
Aybaşı kanamasını düzenler. Doğumu kolaylaştırır. Sürmenajda
faydalıdır. Bayat yiyeceklerin zararını azaltır. Fazla
miktarda yenirse zararı görülür.
Kokuluyonca
(melilotus) : Baklagiller familyasından, Avrupa'da ve
yurdumuzda yetişen, 30 - 100 cm boyunda, iki yıllık otsu bir
bitkidir. Gövdesi silindir biçimindedir. Tüysüzdür. Çok
dallıdır. Yaprakları almaşık dizilişlidir. Sarı çiçekleri
güzel kokuludur. Meyvesi 4 mm kadar boyunda 1-2 tohumludur.
Çiçekli ve yapraklı dallarında kumarin, melilotik ve kumarik
asitler ile uçucu bir yağ vardır.
Faydası :
Hafif kabız vericidir. Romatizma ağrılarını dindirir. Vücuda
rahatlık verir.
Koni Çiçeği
(Echinacea purpurea) : Koni Çiçeği, dünyanın en
önemli şifalı bitkilerinden olup (soğuk algınlığı, grip,
enfeksiyon, zayıf bağışıklık sistemi ve kanserden korunma
gibi durumlarda); kuru toprak ve ovalar ile seyrek ormanlık
arazilerde doğal olarak yetişen çok yıllık bir bitkidir.
1950’den beri yapılan araştırmalara göre, bitkide bakteri,
mikrop ve virüslere karşı oldukça etkili olan maddeler
bulundu. Bu maddelerin başlıcaları; echinacoside,
poli-sakkaritler (polysaccharides), poli-asetilenler
(polyacetylenes), gliko-proteinler (glycoproteins), kafeik
asit türevleri (Cichoric Acid), tri-glikosid (triglycoside),
betain, seskiterenler (sesguiterpenes), karyofilen
(caryophylene) dir. Bitki bu maddelere ek olarak bakır ve
demir mineralleri ile tanenler, protein, yağ asitleri ve A,
C, E vitaminleri de içermektedir.
Faydası :
Koni Çiçeği en yaygın iki viral hastalık olan soğuk
algınlığı ve grip’ in önlenmesinde de büyük bir yardımcıdır.
Soğuk algınlığının ilk belirtileri görüldüğünde veya
öncesinde alınması etkisini daha da güçlendirir. Bitki, üst
solunum yolları enfeksiyonları ve sinüzit için de tedavi
edici bir ajan olarak dikkate alınabilir. Koni Çiçeği, hemen
hemen tüm bulaşıcı hastalıklar için de fayda sağlayabilir.
Çünkü araştırmalar Koni Çiçeği’ nin sağlıklı dokular ile
zararlı mikro-organizmalar arasındaki doğal engeli (bariyer)
yok eden bir enzimin oluşumunu önlediğini göstermiştir.
T-hücre aktivitesini de hızlandırdığı için romatizmal artrit
ve allerji gibi bağışıklık sistemi düzensizliklerinde de
kullanılabilir. Koni Çiçeği, interferon üretimine de
yardımcı olmaktadır. İnterferonlar günümüzde özellikle
kanser tedavisinde dikkatleri yeniden üzerine çeken,
glilko-protein yapısında bir madde olup; virüsle karşılaşan
her türlü canlı tarafından hazırlanabilirler.
İnterferonların en önemli etkileri, virüslerin çoğalmasını
önleyebilmeleridir. Bu nedenle virüslerin yol açtığı grip,
uçuk (herpes), deri ve ağızda kızarma, bademcik iltihabı ve
genel olarak viral hastalıkların süresini kısaltma
bakımından da interferonlar büyük bir öneme sahiptir. Bu
nedenle Koni Çiçeği, burun akıntısı ve boğaz ağrısı gibi
semptomların şiddetini ve bunlara neden olan rahatsızlığın
süresini de kısaltabilir.
Koruk
(ekşi üzüm) : Henüz olgunlaşmamış, ekşi, ham üzümdür.
Şerbeti yapılır.
Faydası :
İştah açar. Kurdeşende faydalıdır. Göz ağrılarını dindirir.
Koyunotu
(Agrimonia Eupatoria) : Koyunotu, yöresel olarak
kızılyaprak, kasıkotu, fıtıkotu, kuzu pıtrağı ve eğer otu
olarak da bilinir. Güneşli kuru yerlerde, yol ve orman
kıyılarında, çimenliklerde, tepelerde ve bayırlarda,
ormanların açıklık bölgelerinde ve harabeliklerde yetişir.
İri yaprakları 10 cm kadar uzun ve kenarları dişlidir.
Arslanpençesi ailesinden olan bitkinin boyu 80 cm kadar
uzar. Çiçeklenen bitki, Haziran'dan Ağustos'a kadar
toplanır. Bitki, boğaz, ağız boşluğu ve yutak iltihaplarına
karşı büyük bir iyileştirme gücüne sahiptir. Onu, anjin ve
boğaz hastalıklarında, faranjit, aft ve ağız boşluğu mukoza
iltihaplarında da düşünmek gerekir.
Faydası :
Meslek gereği olarak çok zorunda olan kişiler, bir önlem
olarak, her gün koyunotu bitki çayı ile gargara
yapmalıdırlar. Bitkinin yaprakları, kansızlıkta ve
yaralanmalarda büyük başarı ile kullanılır. Ayrıca,
romatizma, lumbago, sindirim zorlukları, karaciğer
sertleşmesi (siroz) ve tıkanıklıkları ve dalak
hastalıklarında da etkilidir. Günde 2 bardak bitki çayı
yeterlidir. Herkes, yılda 1 veya 2 kere, koyunotu banyo
katkısıyla banyo yapması önerilir. Koyunotu, daraltıcı,
toplayıcı ve öteki önemli özellikleri nedeniyle, en başta
gelen şifalı bitkilerdendir. Dr. Schirbaum şöyle diyor:
"Günde 3 bardak çay bir süre içildiğinde, kalp, mide,
bağırsak ve akciğer büyümesini iyileştirir. Ayrıca, böbrek
ve mesane rahatsızlıklarını giderir." (Referans: M.Treben).
Varis ve baldır çıbanlarında, koyunotu merhemi özellikle
önerilir. Hazırlanan merhem günde 3 kez varis ve baldır
çıbanlarının üstüne sürülür. Karaciğer rahatsızlıklarında,
100 gr koyunotu, 100 gr yoğurtotu ve 100 gr hindiba karışımı
ile elde edilen çay harmanı kullanılır. Sabah aç karnına 1
bardak ve gün boyunca 2 bardak içilmelidir.
Kralotu
(peucedanum ostruthium) : Dantela gibi güzel yeşil
yapraklı bir bitkidir. Çiçekleri pembe ve beyaz renkte olup,
dallarının ucuna toplanmıştır. Yaprakları ilkbahar, kökü ise
sonbahar aylarında toplanıp, kurutulur.
Faydası :
Mide ve bağırsak bozukluklarını giderir. İshali keser. Kanı
temizler. Damar sertliği ve nikriste faydalıdır.
Kudrethelvası
(manna) : Bir çeşit dişbudak olan fraxinus ornus
ağacının torba şeklinde ve içi sıvı dolu yerine yapılan
kesiklerden çıkan sıvıdır. İçeriğinde mannit şekeri vardır.
Yuvarlak, yassı, billuri, kuru parçalardır. Rengi soluk
sarımsı ve içi beyazdır. Kokusu bala benzer. Lezzeti
şekerlidir. Suda kolay erir.
Faydası :
Kolay kullanılır, hoş bir müshildir.
Kudretnarı
(momordica) : Kabakgiller familyasından, tırmanıcı, ince
gövdeli, bir yıllık bir bitkidir. Yaprakları saplı ve el
gibi parçalıdır. Meyvesi olgunlaşınca, birbirinden ayrılır.
Meyveleri 10-15 cm boyunda şişkin ve iki uçta incelmiş
şeklindedir. Üzerinde kabarcıklar vardır. Turuncu - sarı
renktedir. Ev ilaçlarında, zeytinyağı ile karıştırılarak
kullanılır.
Faydası :
Mide ülserini tedavi eder. Egzama ve diğer cilt
hastalıklarında faydalıdır. Yaraların çabuk kapanmasını
sağlar.
Kuduzotu
(dişotu) : Dişotugiller familyasından, koyu yeşil
renkli, çok yıllık otsu bir bitkidir. Boyu 30-120 cm
arasındadır. Yaprakları sert ve dalgalıdır. Çakıllı, çorak
arazide yetişir. Çiçekleri salkım şeklindedir. Zehirlidir.
Faydası :
Ödem hastalığında faydalıdır. Mesane taşlarının
düşürülmesine yardım eder. Spazm ve ağrıları giderir.
Kurtayağı
(lycopode) : Kibritotunun en çok görülen şeklidir. Boyu
1 m kadardır. Sporlu başaklarından kurtayağı tozu denilen ve
hekimlikte kullanılan sarı bir toz elde edilir.
Faydası :
Karaciğer ve safra kesesi hastalıklarında faydalıdır.
Ağrıları dindirir. Romatizmada şikayetleri giderir. Böbrek
ve safra kesesi taşlarının düşürülmesine yardımcı olur.
Kurtbağrı
(kurtbaharı) : Zeytingiller familyasından kış aylarında
yaprağını döken veya her zaman yeşil olan odunsu bir
bitkidir. Yurdumuzda adi kurtbağrı yetişir. 4-5 m boyunda
bir çalıdır. Çiçekleri beyazdır. Meyveleri parlak siyah
renkte olup, üzümsüdür. Bütün orman bölgelerinde yetişir.
Faydası :
Çiçekleri cilt kurumasında faydalıdır. Meyveleri
kullanılmamalıdır.
Kurtpençesi
(kurttırnağı) : Gülgiller familyasından beşparmakotu
adlı bitkinin salkım çiçekli, sapı ve kökü bol taneli, çok
yıllık bir türüdür. Yaprakları kullanılır.
Faydası :
İshali keser.
Kuso
(kusso) : Gülgiller familyasından Habeşistan'da yetişen
almaşık yapraklı, katmerli çiçekli ve dişi organı geniş
tepecikli bir ağaçtır.
Faydası :
Bağırsak solucanlarını düşürmeye yarar.
Kuşburnu
(fructus rosa canina) : Yabangülünün, şeker, organik
asit ve C vitamini bakımından zengin olan meyvesidir.
Faydası :
İdrar söktürür, ishali keser.
Kuşekmeği
(çobandağarcığı) : Turpgiller familyasından; beyaz veya
mor çiçekli otsu bir bitkidir. Birçok türü vardır.
Faydası :
Basur memelerini tedavi eder. Boğaz ağrılarını geçirir.
Kuşkonmaz
(asparagus) : Zambakgiller familyasından; çalı veya yarı
çalı halinde odunsu, çoğu sarılıcı, bazı türleri de otsu
olan Asya, Afrika ve Akdeniz bölgesinde yetişen bir
bitkidir. Yaprakları pul gibi ve almaşık dizilişlidir.
Çiçekleri küçüktür. Renkleri yeşilimsi veya beyazdır.
Meyveleri üzümsüdür. 150 kadar türü vardır. Tıbbi kuşkonmaz
Trakya ve Doğu Anadolu'da yabani olarak yetişir. Çiçekleri
sarımsı yeşildir. Meyvesi kırmızıdır. Kök ve rizomlarında
şekerler, mannit, koniferin, asparajin A ve C vitaminleri
vardır. Hekimlikte toprakta sürünen gövdesi, kökü ve
tomurcukları kullanılır. İlkbahar aylarında toplanıp
kurutulur.
Faydası :
Kalp hastalıklarından doğan ödemleri giderir. İdrar
söktürür. İdrar yollarını temizler. Sinirleri
kuvvetlendirir. Kanı temizler. Karaciğer ve böbreklerin
muntazam çalışmasını sağlar. Karaciğer şişliğini indirir.
Dalak hastalıklarında faydalıdır. Zihin yorgunluğunu
giderir. Sivilce ve egzamanın iyileşmesinde yardımcı olur.
Kandaki şeker miktarını düşürür. El ve ayaklarda görünen
şişlikleri indirir. Bel soğukluğu böbrek ve mesane iltihabı
olanlarla, çok sinirli kimselerin kullanmaması gerekir.
Kuzukulağı
(rumex) : Karabuğdaygiller familyasından; nemli kırlarda
yetişen, genellikle bir kaç yıl yaşayan, yeşil veya firfiri
renkte orsu bir bitki cinsidir. Yaprakları hafifçe kabarık
ve geniştir. Meyveleri üç köşeli veya yassıdır. Yurdumuzda
yetişen türleri; Labada, büyük kuzukulağı, küçük kuzukulağı
gibi çeşitleridir. Ev ilaçlarında büyük ve küçük
kuzukulağının yaprakları kullanılır.
Faydası :
Yaprakları ile salata yapılıp, yenir. İdrar söktürür. Mide
şişkinliğini giderir. Egzamalar üzerine kompress yapılır.
Romatizmalılar, böbreklerinden hasta olanlar, yememelidir.
Küçük
hindistancevizi (myristica)
: Myristicaceae familyasından; Anavatanı Molük olan, diğer
sıcak bölgelerde de yetiştirilen, 16 - 18 m yüksekliğinde
bir ağaç ve onun meyvesidir. Görünüş itibariyle Portakal
ağacına benzer. Tohumları beyazımsı kül halinde ve
yuvarlaktır. Kabuğu soyulmuş halde satılır. İçeriğinde uçucu
bir yağ vardır.
Faydası :
Vücudu kuvvetlendirir. Hazmı kolaylaştırır.
İştah açar. Kalp ve sindirim ilaçları yapmakta kullanılır. |